In het rijtje Lof der dwaasheid (Erasmus), Lof der twijfel (Guus Kuijer), Lof der ondeugendheid (Diogenes) hoort ook de Lof der inconsequentie van Hans Magnus Enzensberger, een optimistisch pessimist. Net als Erasmus hanteert Enzensberger geen gesloten denkraam. Hij ontsnapt. Net als Montaigne schrijft hij essays. Omdat Montaigne de waarheid niet in pacht heeft, belooft hij [...]
Erasmus citeerde graag de oude Griekse filosofen, van hen nog het liefst Diogenes (400 v.Chr.). Diogenes woonde in een regenton ( kan ook een wijnvat geweest zijn, wat mij waarschijnlijker lijkt). Vrijsprekendheid, dat was de kern van zijn filosofie. Hij schreef geen boeken, maar grossierde in wisecracks, performances en absurde adviezen. Hij was voor de [...]
Eeuwen na Erasmus’ Lof der Zotheid, bezingt Guus Kuijer de Lof van de Twijfel in zijn boek over tolerantie. Volgens Kuijer begint tolerantie met twijfel, twijfel aan het eigen gelijk. Hij brengt wetenschappers en kunstenaars onder één noemer. Wetenschap noemt hij per definitie gezagsondermijnend. Kunstenaars zijn twijfelaars. Guus Kuijer schreef zijn actuele boek al meer [...]
Erasmus verzamelde duizenden spreekwoorden in zijn Adagia. Daaronder diverse spreuken met dieren, zoals 'De mens is voor de mens een wolf’; 'Onder iedere steen slaapt een schorpioen’; 'Een hond in zijn aars kijken’; ‘Een meestkever valt een adelaar aan’. 'Het paard is verstandiger dan de heer' komt in het spreekwoordenboek van Erasmus niet voor. Dit [...]
Sommige lezers vroegen me: Wat bedoelt Sandel met ‘herstel van de waardigheid van alle arbeid’ (vorige blog, Iedereen is boos)? Als strategie om maatschappelijke wrok te verminderen, zou ik in navolging van Sandel inzetten op * Opwaardering van het praktische onderwijs, vmbo, praktijkonderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. * Erkenning en loonsverhoging voor essentiële beroepen als schoonmakers, [...]
Het lijkt soms wel alsof iedereen boos is. Niet alleen de boeren, ook de huisartsen, de antivaccers, de flexwerkers, de magistraten, de buschauffeurs. Zoals onrust greep kan krijgen op een kudde dieren die voorvoelen dat het weer gaat omslaan. Ze willen schuilen, maar er is geen schuilplek. Ze kijken vragend naar de leider, maar de [...]
Een recente uitgave van het onvolprezen tijdschrift Nexus heeft als titel: 'Staand op de schouders van reuzen'. Dat zette me aan het denken. Op wiens schouders ben ik geklommen? Wiens werk betekende en betekent voor mij een voortdurende bron van inspiratie? Erasmus natuurlijk, vooral ook vanwege zijn engagement, zijn kunst van het relativeren, zijn balanceeract [...]
Stefan Zweig, schrijver van Triomf en tragiek van Erasmus, pleegde samen met zijn vrouw in 1942 zelfmoord in Brazilië, op de vlucht voor de nazi’s. Zijn laatste, niet afgeronde essay gaat over de vrijdenker Montaigne. “Je moet ontgoocheld zijn om Montaigne naar waarde te kunnen schatten.” Montaigne (16e eeuw) leefde net als Zweig in een [...]
Ook de pacifist Erasmus was van mening dat een oorlog uit zelfverdediging rechtvaardig kan zijn. Dat Rusland de agressor is en dat Oekraïne het recht heeft zich te verdedigen, staat voor mij vast. Dat Nederland vluchtelingen uit Oekraïne opvangt en geen gas en olie meer koopt van Rusland, prima; dat de energieprijzen stijgen neem ik [...]
Na de prachtige biografie over Erasmus (Sandra Langereis), is er nu ook een prachtige biografie over Willem van Oranje verschenen (René van Stipriaan). Zijn leven lang schipperde Willem de Zwijger tussen de lessen van Erasmus en die van Machiavelli. Beiden kende hij uit de boekenkast van de zus van Karel V, Maria van Hongarije. Aan [...]