Boekhandelaar Fikry is onverslaanbaar, ondanks een leven met onwaarschijnlijke tegenslagen. Hij beziet zijn leven als een verzameling boeken. “Uiteindelijk zijn we verzamelde werken” zegt de boekhandelaar op zijn sterfbed tegen zijn geadopteerde dochter Maya. Niet één identiteit, niet één verhaal, maar een leven in meervoud; grappig opgetekend door Gabrielle Zevin. Hannah Arendt zei het al, [...]

Erasmus was een echte rivierenman, hij hield van steden aan de rivier. Rivieren leiden tot bespiegelingen over verbindingen en vergankelijkheid. Waarschijnlijk geboren aan de Maas, groeide Erasmus op aan de IJssel in Gouda, vertrok naar Parijs aan de Seine, verbleef in London aan de Thames, Rome aan de Tiber, werd professor in Turijn aan de [...]

Thomas More, beste vriend van Erasmus, schreef zijn Utopia in 1516. Na More zijn er door kunstenaars nog vele utopia’s geconstrueerd. Een bekende utopia is die van Constant met zijn New Babylon, een visioen voor de spelende mens, ontworpen in de jaren zestig van de vorige eeuw. Ellen Gallagher ontwerpt haar nieuwe wereld op de [...]

Wie zich zorgen maakt over de toenemende vreemdelingenhaat en het nationalisme van Orban tot Wilders, moet op 6 juni zeker gaan stemmen voor een beschaafd Europa. Erasmus was een vredesduif, maar een oorlog ter verdediging vond hij uiteindelijk te rechtvaardigen. Wat zou Erasmus op 6 juni gaan stemmen? Misschien wel Volt, want hij was gekant [...]

De naam van Erasmus komt in het weergaloze boek van de Senegalese schrijver Mohamed Sarr niet voor, maar de associatie ligt voor de hand. Zoals Erasmus door Europa trekt op zoek naar originele teksten van het Nieuwe Testament, zo trekt de ik-figuur in de roman van Sarr over de wereld op zoek naar het originele [...]

Wie denkt dat de Islam geen vrijdenkers als Erasmus of Spinoza kent, moet het boek van Al-Farabi eens lezen, een filosoof uit de 10e eeuw, afkomstig uit Kazachstan. Zijn boek met als titel De deugdzame stad is net zo radicaal als het werk van Spinoza. Al-Farabi baseert zijn filosofie onder meer op Plato en Aristoteles. [...]

Ik krijg nog wel eens de vraag waarom er geen Erasmus van de Islam bestaat, en hoe jammer dat is. Op die vraag zijn meerdere antwoorden mogelijk. Harari citeert een Afro-Amerikaanse journalist die een raak antwoord gaf op de ondermijnend bedoelde vraag: Wie is eigenlijk de Tolstoj van de Zulu’s? Zijn antwoord was: Tolstoj is [...]

Kunstenaars vragen zich af of ze in deze tijden van oorlog in Europa en meedogenloze bombardementen in het Midden-Oosten nog wel zinnige kunst kunnen maken. De zoon van de beroemde filmer Tarkovski heeft daar een duidelijke mening over. Hij schrijft aan Nexus, in mijn woorden: In tijden van een ideale wereld zonder oorlogen heeft kunst [...]

Op 4 november 1995, 28 jaar geleden, werd Rabin vermoord door een joodse fanaat teneinde het vredesproces tussen Israëli’s en Palestijnen te saboteren. Dat is gelukt. Met Netanyahu aan de macht hebben de illegale kolonisten op de Westbank de vrije hand gekregen. Dankzij de gruwelijke terreurdaad van Hamas is het nu oog om oog, tand [...]

In het rijtje Lof der dwaasheid (Erasmus), Lof der twijfel (Guus Kuijer), Lof der ondeugendheid (Diogenes) hoort ook de Lof der inconsequentie van Hans Magnus Enzensberger, een optimistisch pessimist. Net als Erasmus hanteert Enzensberger geen gesloten denkraam. Hij ontsnapt. Net als Montaigne schrijft hij essays. Omdat Montaigne de waarheid niet in pacht heeft, belooft hij [...]