AANDACHT SCHENKEN Mariken Heitman schreef een adembenemend boek over aandacht, wanhoop en hoop; een verhaal over een tuinderij, een haas, een oud hek, bramen, brandnetels en een slopende ziekte; ‘De mierenkaravaan’. Aandacht schenken is de zuiverste vorm van vrijgevigheid, zei Simone Weil eens. De tuinder schenkt grote aandacht aan alles wat groeit en verdort, zichtbaar [...]
Het beroemde verhaal van Hemingway over ‘De oude man en de zee’ gaat over volharding en hoop. De oude visser gaat elke dag weer met zijn boot de zee op om vis te vangen. Wekenlang tevergeefs. Hij geeft niet op. “Het is dwaas om de hoop op te geven.” Uiteindelijk vangt hij op de vijfentachtigste [...]
Woede is dat ding met klauwen, hoop is dat ding met veren. Eva Illouz noemt ‘hoop’ een van de negen grote emoties van onze “explosieve moderniteit”. Illouz wandelt langs Kant ("Wat mag ik hopen"?), Emily Dickinson (“dat ding met veren”), Martin Luther King (“I have a dream”), Obama (“Yes, we can”), Havel (“het trieste heden [...]
Een kwart van de Amerikanen noemt zichzelf zwaar gefrustreerd, boos of zelfs razend. Vooral mannen. Waar komt al die woede, ook in Nederland, toch vandaan? Socioloog Eva Illouz noemt meerdere factoren ter verklaring. Er is teleurstelling over de feitelijke uitkomst van de American Dream. In Europa maakt Links 'eerlijk delen’ onvoldoende waar. Er is groeiende [...]
Het spel is de bron en kenmerk van onze cultuur. "Homo ludens”, de spelende mens; de titel van een meeslepend boek van Johan Huizinga uit 1938. Spelen we nog voldoende? Of wordt Homo ludens verdrongen door Homo iratus, de boze man, mens? Ik zal eens te rade gaan bij socioloog Eva Illouz, die onlangs geblokkeerd [...]
Erasmus had geen geboortebewijs, geen vaste woon- of verblijfplaats; hij was een geleerde zwerver. Hij wilde niet gedwongen worden partij te kiezen tussen de Paus òf Luther. Een zwevende kiezer met eigen kompas. Wat zou hij in onze tijd gestemd hebben? Erasmus was gevoeliger voor het lam dan voor de leeuw (CU), hij was gekant [...]
Karl Marx noemde het geloof ‘opium voor het volk’. Deze bedwelmende functie van het geloof is inmiddels overgenomen door de smartphone; met oligarchen als Zuckerberg en Elon Musk in de rol van hogepriesters. De smartphone kan evenzeer verslavend werken. Consumenten aller landen, toon enige zelfbeheersing. Matigheid is een deugd, dat zei Aristoteles al; (vrij naar [...]
Diogenes, Montaigne, Adorno, Camus; ik reken ze alle vier tot de geestelijke familie van Erasmus. Lof der Zotheid van Erasmus bevat een zelfde soort ironische oneliners als de overgeleverde gezegdes van de de Turks/Griekse filosoof Diogenes. De Franse filosoof Montaigne toont zich in zijn Essays de kunstenaar van het relativeren, precies zoals Erasmus in zijn [...]
Montaigne was de meester van het vraagteken. “Que sais je? Wat weet ik nou helemaal? Ik kan niets in zijn geheel overzien. Wie beweert het wezen van de dingen te doorgronden, houdt ons voor de gek.” Montaigne houdt een lofspraak op de onwetendheid. Let wel, op de wetende onwetendheid; niet op de bekrompen onwetendheid. Montaigne [...]
Al hield de kritische filosoof Adorno niet van Hollywoodfilms, hij was een groot fan van de films van Charlie Chaplin, zoals Modern Times (1936) en The Great Dictator (1940). Meesterwerken. Charlie Chaplin kreeg de Erasmusprijs in 1965, “omdat hij moedig partij heeft weten te kiezen voor menselijke waarden en zich daardoor een groot wereldburger heeft [...]