De dichter en letterkundige Anton van Duinkerken verdiepte zich in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog in het werk van Erasmus. Ongetwijfeld om inspiratie te vinden voor het bepalen van zijn houding ten opzichte van het nazisme. Dankzij een schenking ben ik in het bezit gekomen van zijn verzameling boeken over Erasmus. Daaronder ook een boek van Bart de Ligt uit 1936. Een vurig boek over het humanisme van Erasmus. Liefdevol geschreven. Hij beschrijft het kind Erasmus als een „fijn, bekoorlijk, hypernerveus kereltje”, een „moederszoontje”, die uitgescholden werd voor hoerekind.

Anton van Duinkerken heeft in het boek de volgende zin aangestreept en van een uitroepteken voorzien (met potlood): „In elk geval kan van geluk worden gesproken, dat in roomse kringen de Ogino-Knaus-methode toen nog niet in zwang begon te komen. Anders had Nederland wellicht een van zijn grootste zonen gemist.” (Ogino-Knaus verwijst naar het duo artsen dat de periodieke onthouding als methode voor geboortebeperking uitvond).

Ik kan het nooit laten in een tweede hands boek nieuwsgierig de passages te lezen die de eerste lezer van het boek heeft onderstreept. Zo krijg ik ook een beeld van de christenhumanist Anton van Duinkerken. Net als Erasmus was hij opgeleid tot priester en hield van bourgondische wijn. Zijn gedicht „ Ballade van den katholiek” is een vooroorlogse aanklacht tegen het antisemitisme en het „onwelluidend schreeuwen” van Mussert.

Gerard de Kleijn, 1 september 2017