Het jaar 2016 was “Erasmusjaar” en “Jeroen Bosch jaar”. Ze hadden wel wat gemeen, die Erasmus en Bosch. In de “Lof der Zotheid” van Erasmus zit dezelfde spotzucht als in de “Hooiwagen” van Jeroen Bosch. Het waren mannen die goed konden relativeren en de gek steken, ook met zichzelf. Het jaar 2017 wordt het jaar van Maarten Luther, en is ook uitgeroepen tot het “jaar van De Stijl”, het jaar van Piet Mondriaan en de zijnen.

Ook Maarten Luther en Piet Mondriaan hebben overeenkomsten. Zoals Erasmus en Bosch het relativerende delen, zo delen Luther en Mondriaan het rechtlijnige en radicale. Erasmus en Bosch hebben geen school gemaakt, waren solisten. Luther en Mondriaan hadden wel volgelingen : de Reformatie en de Moderne Kunst (met hoofdletters). Piet Mondriaan was de zoon van het hoofd van een christelijke school en was net als Luther een wereldverbeteraar, compromisloos. In 1893 deed Mondriaan belijdenis voor de gereformeerde kerk.Een echte gereformeerde, protestantse jongen. Mondriaan gaf prive schilderles aan dames uit gereformeerde kring.

Erasmus en Luther waren als water en vuur. Erasmus vond dat Luther een ongelikte beer was en Luther op zijn beurt noemde Erasmus een glibberige paling. De volgende formule dringt zich op: Het relativerende versus het radicale; het fantastische versus het abstracte. Erasmus verhoudt zich tot Luther zoals Jeroen Bosch zich verhoudt tot Piet Mondriaan. Desiderius Erasmus / Jeroen Bosch : Maarten Luther / Piet Mondriaan = relativeren : absoluteren.

Gerard de Kleijn, 1 februari 2017